سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) در اقدامی بیسابقه، کارگروه ملی هوش مصنوعی در کشاورزی و منابع طبیعی را راهاندازی کرد. این اقدام مهم با هدف ارتقای بهرهوری، مدیریت هوشمند منابع و حرکت بهسوی کشاورزی دانشبنیان و فناورمحور انجام شده و نقطه عطفی در تحول نظام تحقیقاتی کشاورزی کشور به شمار میرود.
بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، این کارگروه از ابتدای سال ۱۴۰۴ فعالیت رسمی خود را آغاز کرده و نقش کلیدی در توسعه و بهکارگیری فناوریهای نوین در بخش کشاورزی و منابع طبیعی ایفا خواهد کرد.
مأموریتهای کارگروه ملی هوش مصنوعی در کشاورزی
تعریف و اجرای طرحهای ملی مبتنی بر هوش مصنوعی
کارگروه ملی هوش مصنوعی در کشاورزی مأموریت دارد چندین طرح ملی کلان را در حوزههای مختلف تعریف و اجرا کند. این طرحها بر استفاده از الگوریتمها و سامانههای هوشمند برای موارد زیر متمرکز هستند:
-
مدیریت هوشمند تولید محصولات کشاورزی
-
پایش و بهینهسازی مصرف منابع آبی
-
پیشبینی، کنترل و مدیریت آفات و بیماریها
-
افزایش کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی
هدف اصلی این برنامهها، تصمیمسازی دادهمحور و کاهش ریسکهای تولید در بخش کشاورزی است.
گذار از پژوهش سنتی به پژوهش فناورانه و دادهمحور
تحول در رویکرد تحقیقاتی سازمان تات
اتخاذ این رویکرد نوین از سوی سازمان تات نشاندهنده گذار عملی از پژوهشهای سنتی به تحقیقات فناورانه و مبتنی بر داده است. در سال جاری، این سازمان اقدامات نوآورانه متعددی را در حوزه فناوریهای پیشرفته آغاز کرده و هوشمندسازی کشاورزی را به عنوان یکی از اولویتهای راهبردی خود قرار داده است.
تدوین نقشه راه و آیندهپژوهی در بخش کشاورزی
مشارکت گسترده نهادهای علمی و اجرایی
در راستای این تحول، تمامی مؤسسات تحقیقاتی ملی وابسته به سازمان تات مکلف شدهاند نقشه راه تخصصی و برنامه آیندهپژوهی خود را تدوین کنند. این نقشهها با مشارکت:
-
دانشگاهها و مراکز آموزش عالی
-
مؤسسات تحقیقاتی دولتی و غیردولتی
-
بخش خصوصی
-
معاونتهای اجرایی وزارت جهاد کشاورزی
تهیه میشوند و مبنای هدایت تحقیقات و آموزش کشاورزی کشور در حوزههای زیر خواهند بود:
-
آب، خاک و منابع طبیعی
-
اقلیم و تغییرات آبوهوایی
-
زراعت و باغبانی
-
دامپروری و شیلات
-
گلخانهها و کشاورزی هوشمند
اجرای طرحهای کلان جهش تولید در کشاورزی
جهش تولید در شالیزارها
سازمان تات با محوریت معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی و با همکاری ستاد اجرایی فرمان امام (ره)، طرح بزرگ جهش تولید در شالیزارها را آغاز کرده است. این طرح با هدف افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و استفاده از فناوریهای نوین در کشت برنج اجرا میشود.
تداوم طرح جهش تولید در دیمزارها
طرح جهش تولید در دیمزارها که از سالهای گذشته پیگیری میشد، با همکاری سازمان تات ادامه یافته و در سالهای اخیر نتایج مثبتی به همراه داشته است. افزایش قابل توجه تولید محصولات دیم، از مهمترین دستاوردهای این طرح به شمار میرود.
مدیریت منابع انسانی بر پایه شایستهسالاری
انتصابات تخصصمحور و ضابطهمند
در دوره مدیریتی فعلی، تمامی انتصابات سازمان تات بر اساس اصول شایستهسالاری، تخصصمحوری و ضابطهمندی انجام شده است. تلاش شده از نیروهایی استفاده شود که مسیر پیشرفت حرفهای خود را بر پایه شایستگیهای علمی و اجرایی طی کردهاند.
ترکیب هیئترئیسه از نخبگان علمی و فناور
ترکیب هیئترئیسه سازمان متشکل از برترین پژوهشگران و فناوران اثرگذار است که بسیاری از آنان بهعنوان پژوهشگران برگزیده وزارت جهاد کشاورزی معرفی شدهاند و سابقه مدیریت در سطوح میانی و ارشد را در کارنامه خود دارند.
ارتقای شاخصهای علمی و جوانگرایی مدیریتی
افزایش شاخصهای علمسنجی
شاخصهای علمی اعضای هیئترئیسه در سامانه علمسنجی سازمان ثبت شده و بررسیها نشان میدهد میانگین شاخصهای علمی در دوره فعلی بهطور محسوسی بالاتر از دورههای پیشین است.
کاهش میانگین سنی مدیران
کاهش میانگین سنی مدیران سازمان، نشاندهنده رویکرد جوانگرایی مبتنی بر تجربه و همسو با تأکیدات مقام معظم رهبری است. ارزیابیهای داخلی همچنین از افزایش رضایت کارکنان علمی، کارشناسی و پشتیبانی حکایت دارد.
مدیریت اراضی و صیانت از مأموریتهای پژوهشی
وضعیت اراضی سازمان تات
از مجموع حدود ۱۰۰ هزار هکتار اراضی سازمان تات:
-
بیش از ۶۵ هزار هکتار به آبخیزداری و اراضی غیرقابل کشت اختصاص دارد
-
حدود ۳۰ هزار هکتار از اراضی قابل کشت برای تولید هستههای اولیه بذر، آزمایشهای تحقیقاتی و آیش استفاده میشود
همکاری با بخش خصوصی در تولید بذر
حدود ۳ هزار هکتار از اراضی سازمان، بر اساس قراردادهای معتبر (عمدتاً منعقدشده در دورههای پیشین)، با بخش خصوصی برای تولید بذور مادری و پرورشی همکاری دارد. این قراردادها با نظارت دقیقتر و شفافیت بیشتر ادامه یافته و هدف اصلی آنها درآمدزایی هدفمند و حفظ کارکرد پژوهشی اراضی دولتی است.
جمعبندی
راهاندازی کارگروه ملی هوش مصنوعی در کشاورزی و منابع طبیعی، تدوین نقشههای راه فناورانه، اجرای طرحهای جهش تولید و اصلاح ساختار مدیریتی، همگی نشاندهنده حرکت سازمان تات بهسوی کشاورزی هوشمند، پایدار و دانشبنیان است؛ مسیری که میتواند نقش مهمی در امنیت غذایی و توسعه پایدار کشور ایفا کند.
